Shqiptarët optimistë, maqedonasit skeptikë për anëtarësimin e vendit në BE

Tendencat inkurajuese për zgjerimin e BE-së dhe perspektivat e anëtarësimit të rajonit nuk kanë pasur ndikim pozitiv në mbështetjen për anëtarësimin e vendit në BE, tregon Analiza e opinionit publik për procesin maqedonas për pranimi në BE (2014-2023), e Institutit për Demokraci Societas Civilis. Në vitin 2023, 60% e popullsisë së Maqedonisë mbështet perspektivat e anëtarësimit të vendit në BE. Këto rezultate paraqesin një rënie prej 4% krahasuar me një vit më parë dhe shënojnë përqindjen më të ulët të mbështetjes deri më sot. Arsyeja më e mundshme për rënien e fundit të mbështetjes për anëtarësimin në BE është ngërçi aktual në procesin e anëtarësimit që po ndodh si rezultat i mosmarrëveshjes me Bullgarinë, transmeton Portalb.mk.

Megjithatë, ngjashëm me tendencat në dy vitet e mëparshme, rënia e përqindjeve të mbështetjes për anëtarësimin në BE nuk u përkthye në vota euroskeptike. Siç mund të shihet në grafikun 1, përqindja e të anketuarve euroskeptikë është ende e ulët (12%). Në të njëjtën kohë, mund të vërehet një përqindje e qëndrueshme e popullsisë që përbëhet nga të anketuar të pavendosur dhe apatikë, e cila është rritur në rreth 30% në tre vitet e fundit.

Trendi i rritjes së hendekut ndëretnik në nivelin e mbështetjes për anëtarësimin në BE në mesin e maqedonasve etnikë dhe shqiptarëve etnikë, i cili ka qenë i dukshëm në dekadën e fundit, është gjithashtu i dukshëm në rezultatet e anketës së kryer në vitin 2023. Ndërsa një shumicë e vogël e maqedonasve etnikë (53%, që është 4% më pak se në vitin 2022) mbështet aspiratat e vendit për anëtarësim në BE, mbështetja në mesin e shqiptarëve etnikë është dukshëm më e lartë në 78%. Megjithatë, në një shpërndarje të ngjashme të qëndrimeve si në raport me rezultatet e përgjithshme, rënia e mbështetjes për anëtarësimin në BE në mesin e maqedonasve etnikë nuk ka efekt të rëndësishëm në qëndrimet euroskeptike në mesin e këtij grupi, pasi përqindja e maqedonasve etnikë hapur euroskeptikë është vetëm 14%. Ngjashëm me vitet e kaluara, numri i të anketuarve të pavendosur në mesin e të dy grupeve etnike është në rritje.

Së fundi, niveli arsimor dhe të ardhurat mbeten parashikuesit pozitivë më tregues të mbështetjes për anëtarësimin në BE. Nga ana tjetër, vetëm 53% e popullsisë së re (18-24 vjeç) mbështesin anëtarësimin në BE. Së bashku me grupin e të anketuarve të moshës së mesme (45-54 vjeç), ata përbëjnë kategorinë më të madhe të qytetarëve të pavendosur.

Rezultatet e sondazhit të vitit 2023 tregojnë një ndryshim të dukshëm në disa prej qëndrimeve në lidhje me pyetjen se sa i rëndësishëm është anëtarësimi në BE për të anketuarit personalisht (tabela 1). Ndryshimi më i madh krahasuar me rezultatet e vitit 2022 vërehet tek të anketuarit që i kushtojnë shumë rëndësi perspektivës së anëtarësimit në BE. Kështu, në vitin 2023, anëtarësimi në BE është shumë i rëndësishëm për afërsisht 40% të popullsisë, që është një rënie prej 15% krahasuar me një vit më parë. Në të kundërt, popullsia për të cilën anëtarësimi në BE nuk ka rëndësi u rrit në pothuajse 20%.

Hendeku ndëretnik i përmendur më parë është gjithashtu i dukshëm në shpërndarjen e qëndrimeve në këtë seksion. Kështu, anëtarësimi në BE është shumë i rëndësishëm për afërsishtgjysmën e shqiptarëve etnikë, krahasuar me 32% të maqedonasve etnikë që ndajnë të njëjtin mendim. Për 23% të maqedonasve etnikë, kandidatura e Maqedonisë së Veriut për anëtarësim në BE nuk është aspak e rëndësishme.

Është evident një ndryshim i madh në opinionin e të anketuarve për vlerësimin e gatishmërisë së Maqedonisë së Veriut për anëtarësim në BE. 66% e popullsisë ndajnë mendimin se vendi nuk është gati të bëhet anëtar i Unionit. Këto rezultate tregojnë një zhvendosje të ndjeshme të opinionit publik lidhur me këtë çështje, pasi kjo shpërndarje pikëpamjesh është 15% më e lartë se një vit më parë. Ai gjithashtu përfaqëson vlerën më të lartë të pakënaqësisë me shkallën e gatishmërisë brenda të gjithë bazës së të dhënave longintudinale. Në të njëjtën kohë, përqindja e të anketuarve që besojnë se vendi është gati për anëtarësim është ulur nga 42% në vitin 2022 në 28%, që është vlera më e ulët brenda këtij variabli deri më tani. Shpërndarja divergjente e qëndrimeve ndërmjet dy grupeve etnike më të mëdha në vend është evidente edhe në këtë rast. Maqedonasit etnikë priren të jenë më skeptikë, pasi 70% e të anketuarve në këtë grup besojnë se vendi nuk është gati për anëtarësim. Nga ana tjetër, rreth 40% e shqiptarëve etnikë janë të bindur për të kundërtën.

Siç mund të shihet në grafikun 2, ka një mospërputhje të dukshme në shpërndarjen gjatësore të të dhënave, e cila mbështet më tej argumentin e mungesës së njohurive dhe mungesës së informacionit të publikut në lidhje me mekanizmat e procesit të anëtarësimit si dhe vlerësimet e BE-së për progresin e vendit në procesin e integrimit.

Nga ana tjetër, mund të vërehet një shpërndarje më koherente e rezultateve në tre vitet e fundit në lidhje me ecurinë vjetore të vendit në procesin e integrimit në BE. Shumica e popullsisë deklaroitë paktën njëfarë progresi në procesin e anëtarësimit në vitin 2023 (tabela 2). Edhe pse vetëm 6% mendojnë se vendi ka bërë shumë progres vitin e kaluar, 22% mendojnë se vendi ka bërë njëfarë progresi dhe 24% të tjerë mendojnë se ka pasur përparim të kufizuar.

Ndryshe nga kjo, 35% e të anketuarve nuk kanë vërejtur fare progres, ndërsa 10% e popullsisë mendon se vendi ka regres në procesin e anëtarësimit. Ngjashëm me analizën e pyetjeve paraprake, tendenca e maqedonasve etnik për të pasur një pikëpamje më pesimiste për performancën e integrimit evropian të vendit konfirmohet edhe në këtë rast. Pra, shumica e të anketuarve në këtë kategori demografike besojnë se ose nuk ka fare progres ose se vendi ka pësuar regres në procesin e integrimit në BE. Nga ana tjetër, më pak se 30% e të anketuarve shqiptarë etnikë ndajnë të njëjtin mendim, ndërsa rreth 70% janë të bindur se ka pasur njëfarë progresi në procesin e anëtarësimit në vitin e kaluar.

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm në opinionin publik maqedonas mund të shihet në perceptimet se cilat janë pengesat më të mëdha për perspektivat e vendit për anëtarësim në BE. Në tre vitet paraprake, kishte konsistencë në opinionet lidhur me pengesat e vendosura nga shtetet fqinje si fajtori më i madh për mungesën e progresit në anëtarësimin e Maqedonisë së Veriut në BE. Mendime të tilla bazohen në rastet aktuale dhe të mëparshme të bllokimit të negociatave të anëtarësimit nga vendet fqinje anëtare të BE-së. Megjithatë, në vitin 2023 shohim një rënie të ndjeshme prej rreth 20% të popullsisë që vë në dukje pengesat nga vendet fqinje si pengesën kryesore për anëtarësimin në BE (grafiku 3). Ndërsa në vitin 2022 pothuajse gjysma e popullsisë e kishte këtë mendim në vitin 2023 kjo shifër është ulur në 30%. Nga ana tjetër, rezultatet e hulumtimit në vitin 2023 tregojnë performancën e brendshme në lidhje me kushtet e BE-së si pengesën më të madhe në procesin e anëtarësimit. Në këtë kuptim, 44% e popullsisë beson se paaftësia e vendit për të arritur një rezultat të kënaqshëm në reforma është bërë arsyeja më e rëndësishme pse vendi nuk mund të anëtarësohet në BE. Së fundi, më pak se 20% e popullsisë tregon ngurrimin e BE-së për të pranuar vendin në anëtarësimin e saj si faktorin kryesor se pse vendi nuk është ende anëtar i BE-së. Sa i përket shpërndarjes demografike të qëndrimeve, ka konsistencë me rezultatet e përgjithshme në të gjitha kategoritë demografike.

Së fundi, në dy vitet e fundit, është vërejtur një pamje më realiste në lidhje me projeksionet publike për kornizën e mundshme kohore për anëtarësimin e plotë të Maqedonisë së Veriut në BE (tabela 3). Kështu, ka një rënie në pritjet joreale që Maqedonia e Veriut mund të bëhet anëtare në tre deri në pesë vitet e ardhshme. Edhe pse këtë opinion e ndajnë ende afërsisht 20% e popullsisë, ai është dukshëm më pak se tendencat para vitit 2021. Nga ana tjetër, një e treta e popullsisë beson në perspektivën më realiste që Maqedonia e Veriut të bëhet anëtare e BE-së në 10 vitet e ardhshme.. 11% të tjerë ndajnë mendimin se vendi do të bëhet anëtar i BE-së në 20 vitet e ardhshme. Në të kundërt, një e treta e popullsisë është pesimiste dhe nuk beson se vendi do të bëhet ndonjëherë anëtar i BE-së. Ky pesimizëm është veçanërisht i theksuar tek të anketuarit etnik maqedonas, me gati 40% të këtij grupi që supozojnë se vendi nuk do të bëhet kurrë anëtar i BE-së.

Besueshmëria e ulët e perspektivës së anëtarësimit të Maqedonisë së Veriut në BE në dekadën e fundit ishte faktori kryesor për rënien e vazhdueshme të mbështetjes publike të vendit për anëtarësimin në BE. Këto tendenca u inicuan nga bllokada e gjatë greke e procesit të anëtarësimit për shkak të mosmarrëveshjes së emrit midis dy vendeve. Edhe pse heqja e kësaj bllokade që ndodhi si rezultat i ratifikimit të marrëveshjes nga Prespa në 2019 supozohej t’i jepte një shtysë të re procesit të anëtarësimit,një entuziazëm i tillë ishte jetëshkurtër. Fillimi i pritshëm i negociatave të anëtarësimit midis Maqedonisë së Veriut dhe BE-së fillimisht u bllokua në vitin 2020 për shkak të kërkesave franceze për një reformë më gjithëpërfshirëse të politikës së zgjerimit të BE-së, të cilat përfundimisht u pritën me miratimin e “Metodologjisë së Re” për zgjerimin e BE-së nga Këshilli Evropian në mars 2020. Megjithatë, kjo nuk e pengoi përparimin e Maqedonisë së Veriut, pasi nga fundi i vitit 2020, fillimi i negociatave të anëtarësimit u bllokua sërish, tani si pasojë e vetos bullgare për miratimin e kornizës negociuese të BE-së me Maqedoninë e Veriut për shkak të një mosmarrëveshjeje të re dypalëshe të bazuar në çështjet e identitetin kombëtar, historinë dhe gjuhën. Nga ana tjetër, në vend,përparimi në negociatat e anëtarësimit kushtëzohet nga ndryshimet në Kushtetutë me qëllim njohjen e pakicës bullgare, e cila, megjithë përpjekjet e shumta në gusht të vitit 2023, nuk arriti të fitonte mbështetjen e partive opozitare, votat e të cilave janë të nevojshme për të përmbushur pragu për ndryshime kushtetuese.

lajmet e fundit

Goditet nga energjia elektrike, humb jeten 19 vjeçari nga Shkupi

Në ora 23:43 në SPB Shkup është raportuar se L.L (19) nga Shkupi ka ndërruar jetë në një festë në shtëpi. Sipas raportit, pas...

Presidentja Osmani mikpret këngëtaren me famë botërore Bebe Rexha

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani ka pritur sot në takim këngëtaren e njohur me famë botërore Bebe Rexha. E para e shtetit Vjosa Osmani...

Zbardhet vrasja në Debresh! Arrestohen tre persona, konfiskohet arma dhe vetura

Ministria e Punëve të Brendshme ka njoftuar se është zbardhur vrasja në Debresh të Gostivarit, ku janë arrestuar tre persona dhe ndaj të cilëve...

Pas 13 ditëve në flakë, shuhet zjarri në malin Serta

Zjarri afër Sertës është shuar tërësisht pas 13 ditëve luftë me stihinë e zjarrit, informoi sot komandanti i Njësisë territoriale zjarrfikëse Negotinë, Stole Atanasov. Situata...

Aksident në Kumanovë, dy të lënduar rëndë

Një aksident ka ndodhur këtë pasdite në Kumanovë. Nga terreni mësohet se dy vajza janë lënduar rëndë, pasi u ndeshën me një veturë tjetër...

PËRGJIGJU

Ju lutemi shkruani komentin tuaj!
Ju lutem shkruani emrin tuaj këtu