Shqipëria vijon të shënojë një nga normat më të larta të rritjes ekonomike në Evropë, e mbështetur nga performanca e fortë e turizmit, inflacioni i ulët, borxhi publik në rënie dhe rezervat e qëndrueshme valutore, vlerëson Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) në përfundim të Konsultimit të Nenit IV për vitin 2025.
Sipas Bordit Ekzekutiv të FMN-së, rritja ekonomike pritet të mbetet e qëndrueshme në 3,5% në vitin 2025 dhe 3,6% në vitin 2026, e nxitur kryesisht nga konsumi privat dhe mbështetja e vazhdueshme e sektorit të turizmit.
FMN thekson se ekonomia shqiptare ka tejkaluar nivelin e saj para pandemisë, falë një kombinimi të përshtatshëm të politikave fiskale dhe monetare.
Inflacion i kontrolluar, por presione në rritje
Inflacioni parashikohet të rritet gradualisht nga 2,2% në vitin 2025 drejt objektivit prej 3% në gjysmën e dytë të vitit 2026, në kushtet e një tregu pune të shtrënguar dhe rritjes së pagave.
Ndërkohë, deficiti i llogarisë korrente pritet të jetë 2,8% e PBB-së në vitin 2025 dhe të zgjerohet gradualisht në rreth 3,5% të PBB-së në afatin e mesëm, si pasojë e rritjes së importeve të nxitura nga të ardhurat më të larta dhe investimet publike kapitale.
FMN vlerëson se disiplina fiskale ka çuar në një ulje të ndjeshme të borxhit publik, i cili pritet të bjerë nën 50% të PBB-së, ndërsa rezervat e forta valutore kanë përmirësuar ndjeshëm pozicionin e jashtëm të vendit.
Në këtë kontekst, theksohet se Qeveria shqiptare po avancon reforma ambicioze me synimin për anëtarësimin në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030.
Rreziqe të shtuara nga jashtë dhe brenda
Megjithatë, FMN paralajmëron se rreziqet për perspektivën ekonomike janë zhvendosur drejt kahut negativ.
Një mjedis i jashtëm më i paqëndrueshëm, tensionet gjeopolitike, përshkallëzimi i masave tregtare, luhatjet e çmimeve të mallrave dhe paqëndrueshmëria në tregjet financiare globale mund të ndikojnë negativisht te partnerët kryesorë tregtarë të Shqipërisë dhe kërkesa e jashtme.
Në planin e brendshëm, FMN thekson se rënia e popullsisë në moshë pune rrezikon të thellojë mungesat në tregun e punës dhe të ushtrojë presione inflacioniste në afatin e mesëm.
Paralajmërim për “Paqen Fiskale”
Për të ruajtur stabilitetin makroekonomik dhe për të përmbushur standardet e Bashkimit Evropian, FMN thekson se reformat e brendshme në kohë janë thelbësore.
Prioritet mbetet ruajtja e rezervave fiskale përmes mobilizimit të qëndrueshëm të të ardhurave, përmirësimit të administrimit tatimor, modernizimit të taksës së pronës dhe rritjes së transparencës së shpenzimeve publike.
Në këtë kuadër, FMN shpreh shqetësim për nismën e “Paqes Fiskale”, duke dhënë edhe paralajmërime të asaj çfarë mund të ngjajë më tej.
“Marrëveshja ‘Paqja Fiskale’, e cila ofron falje borxhesh dhe rivlerësim preferencial të pasqyrave financiare, rrezikon të minojë progresin e mëparshëm në administrimin dhe përputhshmërinë tatimore”.
Sipas FMN-së, presionet mbi shpenzimet publike, nëse nuk adresohen në kohë, mund të rrezikojnë qëndrueshmërinë fiskale, veçanërisht pas vitit 2030, për shkak të ndryshimeve demografike, detyrimeve për mbrojtjen dhe shpenzimeve që lidhen me klimën.
Politika monetare dhe sektori financiar
FMN vlerëson se qëndrimi aktual i Bankës së Shqipërisë është i përshtatshëm, por rekomandon gatishmëri për reagim të shpejtë nëse presionet inflacioniste nga rritja e pagave rezultojnë më të forta se sa parashikohet.
Gjithashtu sugjerohet fleksibilitet më i madh i kursit të këmbimit dhe përdorim më aktiv i normave të interesit për ruajtjen e stabilitetit të çmimeve.
Në sektorin financiar, FMN nënvizon nevojën për monitorim të kujdesshëm të rreziqeve që lidhen me kreditimin në pasuri të paluajtshme, ekspozimet në valutë të huaj dhe borxhin sovran, si dhe forcimin e kuadrit të mbikëqyrjes bankare.
Në planin afatmesëm, FMN thekson se konvergjenca e të ardhurave me Bashkimin Evropian kërkon reforma të thella strukturore, veçanërisht në rritjen e produktivitetit, zhvillimin e kapitalit njerëzor, përmirësimin e tregut të punës, forcimin e qeverisjes dhe luftën kundër korrupsionit.
Konsultimi i ardhshëm sipas Nenit IV pritet të zhvillohet sipas ciklit standard 12-mujor.